Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla L.)
Rumianek jest doskonałym sposobem na wiele dolegliwości, z którymi spokojnie możemy sobie poradzić bez pomocy lekarza. Koszyczek rumianku wspomaga trawienie, likwiduje wzdęcia, dezynfekuje rany, koi zmęczone oczy.
Charakterystyka rumianku
Rumianek jest rośliną jednoroczną o delikatnej, wzniesionej, rozgałęzionej łodydze, wysokości do 60cm. Liście ma zielone, delikatne, pierzastodzielne. Kwiaty zebrane w koszyczki, dwubarwne – żółto-białe. Dziko rosnący rumianek kwitnie od maja do jesieni. Po przekwitnięciu wiążą się w drobne, szarobrunatne owoce. Cała roślina odznacza się typowym, intensywnym, przyjemnym aromatem.
Rumianek występuje w całej Europie, Azji, Ameryce Północnej i Australii.
Nazwa rodzajowa Matricaria wywodzi się od łacińskiego mater – matka lub matrix – macica i nawiązuje do stosowania rośliny w chorobach kobiecych.
Rumianek jest znanym i cenionym lekiem ziołowym. Uprawiany jest na plantacjach i zbierany ze stanu naturalnego.
Ziele to ma gałęzistą łodygę, listki drobne, lekko pierzaste. Kwiaty dwubarwne biało- żółte zebrane w koszyczki. Kwitnie od maja do póżnej jesieni.
Rumianek był znany już w starożytności.W Egipcie ceniono go za jego działanie chłodzące i przeciwgorączkowe. W krajach dalekiego wschodu dodawano go do mieszanek erotycznych. O rumianku pisał już Hipokrates. Przez medycynę ludową był wykorzystywany w chorobach kobiecych, chorobach żołądka i jelit oraz zewnętrznie na różnego rodzaju owrzodzenia. We Francji do dziś uchodzi za odtrutkę na papierosy, kawę i alkohol.
Surowcem rumianku są koszyczki kwiatowe.
Substancje lecznicze
Rumianek zawiera do 1,5% olejku eterycznego (a w nim chamazulen działający przeciwalergicznie). W koszyczkach znajdują się flawonoidy, kumaryny, terpeny, kwasy organiczne, gorycze, żywice, spiroeter, cholina, bardzo cenna dla zdrowia witamina C i sole mineralne (potas, mangan).
Całe ziele wydziela miły, aromatyczny zapach, dlatego m.in. jest składnikiem wielu kosmetyków: płynów do kąpieli, kremów, maseczek, past do zębów, balsamów. Rumianek ma działanie również kojące, tonizujące i wygładzające skórę. Można go stosować do kąpieli. Koszyczek rumianku jest składnikiem wielu preparatów i mieszanek leczniczych, np. Azulan, w którego skład wchodzi chamazulen.
Działanie
Najpopularniejszą postacią leku jest napar. Występuje jako składnik wielu mieszanek ziołowych. Działa napotnie, przeciwzapalnie w stanach zapalnych dróg moczowych. Stosuje się go do leczenia biegunki i zaburzeń trawiennych ponieważ wzmaga wydzielanie żółci, pobudza wytwarzanie soków trawiennych, działa rozkurczowo, przeciwbakteryjnie i likwiduje wzdęcia. Napar stosuje się także zewnętrznie do przemywania zainfekowanych ran, krost i owrzodzeń oraz oparzeń. Doskonały specyfik stosowany na okłady w zapaleniu spojówek. Rumianek stosowany jest także do wytwarzania likierów, w przemyśle kosmetycznym do produkcji kremów, balsamów, mydeł, maseczek kosmetycznych, past do zębów, płynów do kąpieli, szczególnie dla dzieci i osób wrażliwych.
Przetwory z kwiatów rumianku stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego nawet u niemowląt.
Napar rumiankowy: 1 łyżeczkę ususzonych koszyczków kwiatowych zalewamy 1 szklanką wrzącej wody i parzymy pod przykryciem około 15 minut, następnie przecedzamy i pijemy 2 – 3 razy dziennie po 2/3 szklanki. Ten sam napar można stosować zewnętrznie do płukania jamy ustnej, irygacji, okładów, tamponów i w postaci aerozolu.
Zioła w schorzeniach wątroby: zmieszać po 25 g kwiatów rumianku, rozdrobnionej kory kruszyny, liści mięty pieprzowej, ziela drapacza lekarskiego, ziela dziurawca, ziela fiołka trójbarwnego i ziela krwawnika. Zalać 1 ½ łyżki mieszanki w termosie 1 ½ szklanki wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na 1 godz. Pić 2/3 szklanki rano na czczo i wieczorem przed snem w stanach po wirusowym zapaleniu wątroby jako środek przeciwzapalny, odtruwający, przeciwskurczowy, żółciopędny oraz pobudzający trawienie i łagodny moczopędny.
Przeciwwskazania
Ruminek może być stosowany nawet u niemowląt. Powinny go unikać jedynie osoby ze stwierdzoną alergią na rumianek.
Literatura
T. Stanek, D. Tyszyńska-Kownacka „Zioła w polskim domu”, Wydawnictwo WATRA, Warszawa 1991.
A. Ożarowski, W. Jaroniewski „Rośliny lecznicze”, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987.
M. E. Senderski „Prawie wszystko o ziołach”, wyd. Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2007.
A. Sarwa „wielki leksykon roślin, Książka i Wiedza, Warszawa 2001.